Je zou in Podgorica kunnen “Nu je hier toch bent, ga nog een stukje door naar Albanië. Het is tenslotte maar een boogscheutje verder”. Er zijn echter grenzen en voor mij ligt deze dit jaar bij Montenegro. Het werd tijd om de kust op te zoeken en stilaan terug richting noorden te fietsen.
Vandaag was er aanvankelijk geen “oude weg” om de drukte te ontwijken, er was gewoon de weg met alles erop en eraan. In het “Skadarmeer National Park” lagen nog wel meer foto’s, met nogal wat vogels, maar ik kon er gewoon niet stoppen.
Na 30 Km, net voorbij het Skadarmeer, was er dan toch de mogelijkheid om voor een alternatieve “panoramic route” te kiezen. In het supermarktje bij de afslag trof ik nog Belgen, een Brugs – Ieperse familie die in een huurwagen Montenegro rond rijden.
Mijn eindpunt, aan zee, lag nog een beetje lager dan het startpunt maar ik moest tussenin wel de berg over. Aanvankelijk ging dat best lekker, een egale klim die aangenaam te doen was. Ik kreeg er zelfs wat schaduw, een zeldzaam goed in deze streek 🙂 . Na 8 Km kwam er echter een helse kilometer. Bijna aan het einde van die kilometer moest ik toch voet aan grond zetten en even met de fiets aan de hand duwen. Strava geeft voor dat stuk een stijging van 20% aan, ik had daarvoor ook al zo’n stukje gehad maar bij dat laatste stuk was het gewoon even op. Helemaal boven werd ik even ongerust 🙂 , ik wist dat ik het einde van de klim moest naderen maar zag eigenlijk geen doorgang tussen de bergen 🙂 . Die was er echter dus wel en van daar volgde dan de duik naar de zee, niet de mooiste duik over niet het mooiste wegdek.
Bij ons kan je tegenwoordig geen water meer passeren of er zitten losgelaten schildpadden in. Hier zie je ze echter langs en over de weg kruipen, het zijn landschildpadden die hier gewoon in het wild horen te leven.
Bar is mogelijk ook niet de meest indrukwekkende stad van Montenegro. Ze maakt wel een modernere indruk dan Podgorica en ik vond hier wel de Basiliek en het kasteel van Nikola, hij had misschien niet de grootste kastelen maar hij had er blijkbaar wel veel 😉 . Ik houd wel van de Orthodoxe iconen en ook hun muurschildringen mogen er wel zijn. Ik heb de Sixtijnse kapel, nog, niet gezien maar in deze Basiliek moet toch ook behoorlijk wat werk gestoken zijn.
Mijn aandacht voor Montenegro werd, al een hele tijd geleden, voor het eerst getrokken door Bato Tomasevic, die aan de hand van zijn familiegeschiedenis een, volgens mij, eerlijk beeld van de Balkan schetst in zijn boek “Leven en dood in de Balkan”. Zijn oudere zus, Stana, was in de 2de wereldoorlog een hoge partizanenleidster en wordt hier in Bar nog steeds geëerd. Ook een beetje bevestiging van de correctheid van Bato’s boek.

https://www.strava.com/activities/14859594967

Vanmorgen was er terug een stralend blauwe hemel met een loodzware zon.
Ik nam de oude weg naar Podgorica, waardoor ik alle drukte op de weg ontweek. In de eerste helft van de rit zaten nog enkele pittige klimmetjes maar het slot ging in dalende lijn.
Die klimmetjes brachten me ook langs het Ostrogklooster, uit de 17de eeuw. Het laatste stukje, heen en terug vanaf de doorgaande weg, fietsen leek me geen goed idee. Ik ging dus een stukje te voet. Ook te voet kwam ik echter niet helemaal tot boven. Ik heb dus geen details gezien, waarvan ik achteraf wel wat spijt had. Ik was er echter ook niet op gekleed, shorts en T-shirts niet toegelaten. Daar had ik me eventueel vooraf wel kunnen instellen door mijn lichte trainingsbroek en een vestje dichter bij de hand te steken maar ik had dat echter niet voorzien en eerlijk gezegd was het toch vooral de inspanning die me ervan weerhield om door te gaan, wat natuurlijk ook niet helemaal de goede instelling is maar het zij zo.
Podgorica is de grootste en de hoofdstad van Montenegro maar, hopelijk 😉 , niet de bijzonderste. Er schijnt een “oude stad” restant te zijn maar die heb ik niet gevonden. Hetzelfde geldt voor de Basiliek en een voormalig winterpaleis van Koning Nikola, je zou nochtans denken dat deze er op één of andere manier ergens uitspringen maar ik vond ze dus niet. Ik vond wel Koning Nikola zelf, op zijn paard. Ook trof ik de oude klokkentoren uit de 17de eeuw, een vierkanten stenen toren die volgens de reisgids “één van de weinige goed bewaarde voorbeelden van islamitische architectuur”. Veel architectuur kwam er volgens mij niet bij kijken 🙂 . Ook een moskee uit dezelfde periode passeerde ik wel. Mogelijk was dit toch de “oude stad”.

https://www.strava.com/activities/14848172994

Gisteravond verzamelden zich donkere wolken aan de hemel maar verder gebeurde er niets. Vanmorgen was de hemel weer stralend blauw.
Weer een best stevige rit vandaag maar ze was wel een stuk korter. 3 Km kreeg ik om een beetje in mijn ritme te komen, voor het klimwerk weer begon. Een vroege start hielp vandaag ook niet zoveel, de zon brandde genadeloos en de temperatuur ging al snel weer richting 30°. Tegen de middag verschenen er weer wolken, die al snel gingen dreigen. Ook in mijn richting was er zo’n cluster, die me een beetje ongerust maakte maar uiteindelijk had ik aan het einde nog ruim 3 uur reserve voor de bui losbarstte.
Ik zie de afgelopen dagen opvallend meer toeristen dan voorheen. Daarvoor kwam je ook al wel eens een buitenlandse nummerplaat tegen maar dan had je echt de indruk dat het emigranten waren die op familiebezoek kwamen, nu zijn het echt duidelijk toeristen.
Er zijn ook massaal moto’s op de baan, van allerlei nationaliteiten, maar dat is al langer zo. De Balkan lijkt wel het nieuwe Scandinavië voor de motards. Harley Davidson en BMW lijken zowat 90% van die markt te bezetten 🙂 , met de meerderheid toch wel voor die tweede.
Niksic is met een 62.000 inwoners de tweede grootste stad van Montenegro en heeft een geschiedenis die ver teruggaat. De restanten daarvan zijn de ruïnes van het oude fort, de Vasilije kerk en het kasteel van koning Nikola. Dat kasteel is wel eerder bescheiden tegenover sommige andere.
Ik verblijf vandaag nog eens in een gewoon appartementsblok. Na mijn bagage mocht ook de fiets in de lift, om hem op het balkon te parkeren.
Eén ding is alvast gemakkelijker in Montenegro, ik zit terug in de Eurozone. Montenegro is nog geen lid van de Unie maar heeft wel de munteenheid geadopteerd. Meteen ook geen procentjes voor de bank meer bij elke betaling. Anderzijds lijkt de prijs van pakweg de voeding wel wat hoger dan voorheen, ik kook vandaag in mijn appartementje nog eens mijn eigen potje en de prijzen in de supermarkt leken op het eerste zicht toch wel veel op die van bij ons.

https://www.strava.com/activities/14837763982

Het weer lijkt wat gekeerd, ik werd vanmorgen wakker met een gesloten bewolking. Door die bewolking vertrok ik zonder zonnecrème maar dat plan moest ik na 5 Km herzien, de zon brak toch door de wolken. Toch bleef er altijd wel wat bewolking in de buurt.
De meest logische keuze zou zijn om van Mostar naar Dubrovnik te rijden maar ik voeg er nog een rondje Montenegro aan toe. Dat betekende ook weer stevig klimmen.
Ik kwam vandaag in de “Republic of SRPSKA” uit, een beetje een raar geval. Er is geen grens en het is ook niet erkend als onafhankelijk land, het vormt samen met de “Federatie van Bosnië en Herzegovina” het land Bosnië en Herzegovina, maar het heeft wel een eigen parlement en een president. Om verwarring met de wel erkende Republiek Servië te voorkomen, wordt op internationaal vlak het SPRSKA niet vertaald.
Het was vandaag een lange, zware rit maar dit was de eerste plaats met accommodatie mogelijkheden. Ik koos ook voor de eerste de beste kans om te stoppen. Het was echt wel zwaar geweest, zowel de afstand, de hoogtemeters als de warmte. Ik kwam overigens wel goed terecht bij die “eerste de beste”. Het is een beetje een “truckstop” met benzinestation, restaurant en dus hotel maar ik trof er wel de schitterende kamer die ik na een dag als vandaag wel verdiende 😉 , vond ik zelf 🙂 .
De omgeving was best wel mooi maar ik kwam vandaag niet veel aan foto’s toe.

https://www.strava.com/activities/14827758366

Het verkeer was op maandagmorgen een stuk drukker dan op zondagmiddag, zeker ook het vrachtverkeer.
Vrij kort na vertrek kwam ik in een prachtige kloof maar ook de fiets kan je niet zomaar overal aan de kant zetten voor een geschikte foto.
Het was nog maar een kort stuk naar Mostar en het plan was om eerst mijn fiets ergens te parkeren en de plaats te bezoeken alvorens in te checken en verder rustig de namiddag door te komen. Zo begon ik ook maar de oude stad van Mostar is niet echt geschikt om met fietsschoenen te bezoeken, met gladde stenen omhoog en omlaag. Ik ging dus toch maar voor een vroege incheck en nog eens terugkeren. Ik probeerde ook nog wat van de nieuwe stad mee te pakken maar alles lijkt daar zo ver uit elkaar te liggen en het is hier toch zo verdomde warm … veel heb ik daar dus niet gevonden. Ik trof wel het Spaanse Plein, dat werd na de oorlog heringericht en door de regering bedacht met een monumentje voor de gesneuvelde Spaanse soldaten. Er staan ook een paar datums van na de oorlog op, ik veronderstel dat deze tijdens de oorlog gewond werden en later overleden.
Mostar is een duidelijk voorbeeld van de druk van het toerisme waar tegenwoordig op veel plaatsen zoveel te doen is. Het oude centrum, rondom de oude brug, is maar de spreekwoordelijke zakdoek groot maar daarin moeten honderden toeristen samengeperst worden tussen de winkeltjes en restaurantjes.
Mostar heeft ook nog een kleinere “oude brug”, die opvallend veel gelijkenis toont en enkele jaren ouder zou zijn. Blijkbaar zou dit een testmodel voor de uiteindelijke grotere versie.

https://www.strava.com/activities/14815410425

Ik had vandaag 2 opties, 3 als je het ommetje langs Visoko meerekent maar dat had ik gisteren eigenlijk al definitief geschrapt. De eerste optie was korter maar lastiger, over de berg. De tweede optie was dus een stuk langer maar wat vlakker. Die tweede ging echter ook een heel stuk terug richting Sarajevo en zou dus ongetwijfeld ook nogal wat drukker zijn, ook al was het zondag. Ik koos dus voor optie 1. De aanloop viel nog redelijk mee maar uiteindelijk moest er inderdaad wel stevig geklommen worden. Dat ging wel over een mooie, rustige weg met goed wegdek. Het was dus een best mooie optie.
Wat ik gisteren in heel mijn lectuur nog niet vermeld had, dat was dat de omgeving van Busovaca destijds genoteerd stond als een “Kroatische pocket”. Dat betekende dat het een buurt was met een overwegende Kroatisch Katholieke bevolking in een rondom Bosnische Moslim omgeving. Dat betekent nu ook dat je nog wel eens in een dorp de Kroatische vlag kan zien wapperen in plaats van de Bosnische, zoals je op sommige plaatsen in Noord Ierland al eens de Ierse driekleur tegenkomt in plaats van de Union Jack.
Na een 28 Km kwam ik op dezelfde weg als de route via Sarajevo, waarop ook nog een behoorlijk klimmetje volgde. Ook op deze weg viel het aanvankelijk nog wel mee met de drukte, er loopt tegenwoordig een nieuwe snelweg van Sarajevo richting de kust die een behoorlijk deel van de drukte wegneemt. Die snelweg is echter nog niet helemaal af en dus kwam dat verkeer op een bepaald moment ook terug op de oude weg terecht. Het viel echter allemaal nog best mee en de chauffeurs gedragen zich, in het algemeen, de afgelopen 2 dagen ook veel beter en rustiger dan ik gewoon geworden was 😉 .
Voorbij Konjic werd het erg mooi, langs het water. Naast de verscheidene strandjes verhuren ze ook “bootjes” waarmee je het water op kunt en in alle rust je ding kan doen.

https://www.strava.com/activities/14807148293

Mijn eerste stop vandaag was de Vrbanja brug. Op deze brug lag in 1993 het jonge gemengde koppel, zij Bosnisch Moslim en hij Bosnisch Servisch, Admira Ismic en Bosko Brkic dagenlang in omhelzing dood op de weg als symbool van de zinloosheid van de oorlog, nadat ze door snipers neergeschoten waren terwijl ze samen de belegerde stad probeerden te ontvluchten. In 1996 werd de brug hernoemd maar niet naar dit jonge koppel, wel naar 2 vrouwen die op deze plaats eveneens door snipers gedood werden tijdens protesten tegen het groeiende geweld. Die dag wordt algemeen aangenomen als het begin van de belegering van Sarajevo. Het is nu dus de Suada en Olga brug. Als je in Sarajevo bent dan merk je trouwens al snel hoe makkelijk de stad eigenlijk te belegeren was, ze wordt omringd door bergen. De belegeraar heeft dus van overal overzicht op wat er gebeurd en beweegt.
Een beetje verder ging het langs het beroemde Holliday Inn hotel. Het hotel werd gebouwd voor de Olympische Winterspelen van 1984 en was tijdens de belegering van de stad, gelegen aan “Snipers Alley”, de thuishaven van zowat alle oorlogsjournalisten. Na de oorlog werd het terug opgeknapt en dient het weer als gewoon hotel, zonder de “Inn” tegenwoordig.
Ik had het nog niet vermeld maar ik was al eerder in deze streek, bijna 30 jaar geleden en in een gans andere wereld dus. In Sarajevo was ik slechts een enkele keer, in het Internationale HK dat gevestigd was in wat overbleef van het Olympisch Stadion. Het Olympisch Stadion was eigenlijk een voetbalstadion dat voor de winterspelen gerenoveerd werd. Er hadden overigens geen wedstrijden plaats maar wel de openingsceremonie. Toen ik er passeerde bleef er zowat de helft van over. Ook dit werd na de oorlog terug opgeknapt en doet weer dienst als voetbalstadion. Ik heb er aan gedacht om ook daar een langs te gaan maar het ligt een beetje uit de richting en ik zag eigenlijk geen meerwaarde om naar een voetbalstadion te gaan kijken, ook niet wanneer daar mogelijk wat Olympische ringen bij staan.
Het leek me wel een leuk idee om eens te passeren in de plaatsen waar ik destijds gelegerd was, in december 95 Busovaca en daarna tot en met april 96 Visoko. Niet dat ik verwachtte van er iets te herkennen, ons wereldje was toen nogal beperkt tot ons kamp en de zendingen die we deden. Het stadje zelf heb ik toen dus niet gezien. Veel te herkennen was er inderdaad niet maar ik herinner mij wel dat we tussen de hoofdweg en een riviertje lagen en dan komt eigenlijk alleen de open ruimte waar vandaag nog een restantje van de afgelopen kermis stond. Het is dus grotendeels een open ruimte gebleven nadat wij, en later ook de Nederlanders van naast ons, vertrokken waren.
Van Busovaca had ik graag de route gevolgd die wij toen deden om te verhuizen maar ik kon op mijn kaart zien dat een groot deel van die route autosnelweg geworden was en ik vond op het internet niet voldoende zekerheid dat er een te fietsen alternatief was. Aangezien dat het best nog een eind fietsen was voor ik voor het probleem zou komen te staan, besloot ik om die route maar niet te nemen en terug te keren naar Kiseljak om van daar naar Visoko te fietsen. Ik ben echter niet tot in Visoko geraakt, naar Visoko was nog een 15 Km verder en terug in Kiseljak vond ik het al wel genoeg. Het is nog een optie om morgen nog een ommetje langs Visoko te maken maar dat gaat ook nog in de verkeerde richting van hoe het eigenlijk verder moet, ik denk dus niet dat ik die optie ga nemen.
Op zaterdag wordt er getrouwd in Bosnië en dat gaat gepaard met veel toeters en vlaggen. Ik zag vandaag een groep uit de moskee komen, waarbij de vrouwen behoorlijk bedekkend gekleed waren maar die laag ging na buitenkomst uit om terug plaats te maken voor de onderliggende cocktailjurken met blote schouders 🙂 .

https://www.strava.com/activities/14797044041

Ik begon de dag met terug te keren naar de omgeving waar ik gisteren de stad binnenkwam, het oude stadsgedeelte, maar kon er het bazaar gevoel dat ik toen had niet helemaal terugvinden. Wel is in het straatbeeld overal de tweeslachtigheid van de stad zichtbaar: je hebt de vele kleine winkeltjes in de smalle straatjes maar ook de moderne shops langs de brede avenues, net zoals je vrouwen tegenkomt die volledig in het zwart bedekt zijn maar ook jonge dames in de kortste rokjes en de spannendste topjes. Ook kom je zowat alle van onze religieuze gebouwen tegen: moskeeën, orthodoxe kerken, katholieke kerken en minstens één synagoge. Ik weet niet hoe goed ze tegenwoordig overeenkomen en of ze zich echt mengen maar ze zijn er wel allemaal.
Verder passeerde ik ook langs de plaats waar de geschiedenis van onze regio, de Westhoek, geschreven werd.
Ook heb ik, ondertussen klassiek bij een stadsbezoek 😉 , natuurlijk weer veel te veel foto’s en dan moet ik straks nog eens een rondje maken, voor ik ga eten, om hier en daar misschien een beter beeld bij beter licht te kunnen schieten.

Ik mocht vanmorgen beginnen met het voortzetten van de klim van gisteren, goed voor nog 12,5 Km bergop. Goed anderhalf uur deed ik over die eerste 12,5 Km, een gemiddelde snelheid van 8 KmH dus. Boven besloot om eerst maar even een koffiepauze te nemen. Ik deed dat in het gezelschap van veel motorrijders. Ik veronderstel dat er dit weekend ergens een moto evenement is want ik werd vandaag door massaal veel motorrijders gepasseerd, met daaronder ook nogal wat Serviërs.
Na de klim volgde geen echte afdaling maar een wat golvende plateau met een neerwaartse tendens. Na die neerwaartse plateau kwam weer een klim, van 9 Km. De eerste 5 Km daarvan waren best stevig klimmen en daarna volgde nog een uitloper van 4 Km. Een beetje voor Sarajevo volgde nog een pittige 4 Km, met een klein muurtje als afsluiter, en dan een “val” naar de stad.
In Sarajevo kwam ik plots in een heel andere wereld terecht, met vooral veel chaos, maar dat kan ik hopelijk morgen in beeld brengen.
In Sarajevo vond ik deze keer wel mijn beoogde hostel maar dat bleek nu weer geen hostel meer te zijn. Ik besloot om er verder geen energie in te steken en het eerste het beste hotel te nemen. Het is weer behoorlijk boven mijn normale prijsklasse maar ik had geen zin om terug in de chaos te trekken. Het is mijn eerste hotel dat er echt wel luxueus uitziet.
Het stomme momenteel is dat ik die bergen over trek met een fiets met 5 tassen waarvan ik er in de huidige omstandigheden maar 1 echt gebruik. Mijn kampeeruitrusting achteraan boven gebruik ik momenteel dus niet en mijn kook gereedschap rechts voor evenmin. In mijn voedsel tas links voor zit amper iets in. In de ene achtertas zit wat reserve en vooral kouder weer kledij, dat nu zeker niet nodig is, en de andere is dus degene waaruit ik deze dagen leef 🙂 .

https://www.strava.com/activities/14776678432

Vanmorgen was het weer nog best goed maar tegen de middag zou het terug erg warm worden.
Het was weer een rit van, deze keer 2 keer, lang dezelfde weg volgen maar hij was veel minder troosteloos vandaag.
Het heeft nog lang geduurd, de Donau en de Sava vormen een brede vallei, maar het zat er uiteindelijk toch aan te komen, als je het water verlaat moet je vroeger of later de berg op. Niet dat ik het water echt verliet, ik fietste er weer langs maar het ging deze keer stroomopwaarts en dan gaat het dus ook bergop. Aanvankelijk ging dat nog erg rustig. Na 16 Km stak ik over naar de Bosnische zijde en toen begon het al eens wat steviger te klimmen. Nog wat steviger ging het toen ik langs een kleiner zijriviertje verder ging maar het echte werk kwam tijdens de laatste kilometers, toen het bovendien ook al behoorlijk warm was.

https://www.strava.com/activities/14764931589